Türkiye genelinde hizmet veren binlerce esnaf kurye, şirketlerin açıkladığı yeni yıl zam oranlarını beklentilerin altında kaldığı gerekçesiyle protesto ederek kontak kapatma kararı aldı. 18-19-20 Ocak tarihlerini kapsayacak olan bu eylem süresince, özellikle büyükşehirlerde paket servis ve online alışveriş teslimatlarında ciddi aksamaların yaşanabileceği öngörülüyor. Sektördeki kurye sayısının pandemi sonrası hızla artmasıyla birlikte, gelir-gider dengesinin bozulduğunu savunan çalışanlar, matematiksel oyunlarla yapılan "sözde zamları" kabul etmediklerini dile getiriyor.
Esnaf Kurye Kazançları ve Şirketlerin Brüt Gelir Vaatleri
Esnaf kurye modellerinde şirketlerin sunduğu brüt gelir vaatleri, kuryelerin reel giderleriyle kıyaslandığında büyük bir tartışma konusu haline geliyor. Bazı lojistik firmaları, haftalık 200 paket teslimatı yapan bir kuryenin 30 bin TL, aylık ise brüt 120 bin TL kazanabileceğini iddia ediyor. Şirketler ayrıca 2 kilometreyi aşan teslimatlarda %62 oranında artış yapıldığını ve haftalık performans bonuslarının 5 bin 250 TL seviyesine çıkarıldığını savunuyor. Ancak sahada çalışan kuryeler, bu rakamların sadece "brüt" olduğunu ve masraflar çıktıktan sonra ellerine geçen miktarın asgari ücret seviyesine gerilediğini belirtiyor.
Kuryelerin Gider Kalemleri ve Net Kazanç Tartışması
Esnaf kurye olarak çalışan bireyler, kendi işlerinin patronu gibi görünseler de tüm işletme maliyetlerini bizzat kendileri üstleniyorlar. Bir kuryenin aylık kazancından düşmesi gereken temel giderler şunlardır:
Yakıt Masrafları: Günlük ortalama 200 km yol yapan bir motor, 7 litre yakıt tüketerek günlük 370 TL masraf çıkarıyor.
Zorunlu Ödemeler: BAĞ-KUR primleri, muhasebeci ücretleri ve KDV/Gelir Vergisi gibi yasal yükümlülükler.
Araç Bakımı: Motosikletin periyodik bakımları, lastik değişimleri, MTV ve trafik sigortası.
Ekipman: Kask, mont, eldiven ve yetki belgeleri için yapılan başlangıç yatırımları.
Kuryeler, 2025 yılı için açıklanan artışların bu yüksek enflasyonist ortamda sadece yakıt ve parça maliyetlerine gittiğini, ev geçindirmek için kalan tutarın yetersiz olduğunu savunuyor.
Trafik ve Hava Şartlarının Kuryelik Mesleğine Etkisi
Esnaf kurye eyleminin temelinde sadece ekonomik nedenler değil, aynı zamanda ağır çalışma koşulları ve güvenlik riskleri de yatıyor. Yazın aşırı sıcaklar, kışın ise dondurucu soğuklar altında saatlerce motosiklet üzerinde olan kuryeler, trafikte kendilerine gösterilmeyen saygıdan ve kaza risklerinden şikayetçi. Sektörde "ne kadar çok paket, o kadar çok para" mantığının hakim olması, kuryelerin günde 16-17 saat çalışmasına neden olurken, bu durum hem fiziksel hem de zihinsel yorgunluğu beraberinde getirerek hayati tehlikeleri artırıyor.
Kontak Kapatma Eylemi Teslimatları Nasıl Etkileyecek?
Esnaf kurye gruplarının 18-20 Ocak tarihleri arasında gerçekleştireceği kontak kapatma eylemi, tüm kuryeleri kapsamasa da geniş bir katılım bekleniyor. Eyleme destek veren kuryeler sistemlerini açmayacak ve paket dağıtımı yapmayacak. Bu durumun yemek siparişi ve market uygulamalarında "geçici hizmet dışı" uyarılarına veya teslimat sürelerinin birkaç katına çıkmasına yol açabileceği belirtiliyor. Sektör temsilcileri ve kurye dernekleri, şirketlerden "matematiksel oyunlar" yerine enflasyon karşısında ezilmeyecekleri gerçek bir iyileştirme talep ediyor.
